https://haliun.coo.mn/ kkjh Sat, 09 May 2026 01:37:04 +0800 BlogMN feed writer mn-mn Copyright (c) 2026 haliun (https://haliun.coo.mn/). All rights reserved. //coo.mn/images/logo_s.png https://haliun.coo.mn/ coo.mn admin@coo.mn (Webmaster) https://haliun.coo.mn/105600/mongol-hel-shuleg.htmlhttps://haliun.coo.mn/105600/mongol-hel-shuleg.html]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=105600Tue, 27 May 2014 12:22:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/105595/mongol-helnii-tovch-tailbar-toli.htmlhttps://haliun.coo.mn/105595/mongol-helnii-tovch-tailbar-toli.htmlGreen-face
Оршил

Монголчууд, эрт дээр цагаас эхлэн монгол хэлний янз бүрийн толь бичгийн зүйл удаа дараа зохиосоор ирсэн баялаг уламжлалтай билээ. Монгол хэлний анхны томоохон тайлбар толь бичиг гэвэл Монголчуудын дунд «Хорин нэгт» гэж алдаршсан 1717 оны Манж-Монгол үгний 21 дэвтэр тайлбар толь, мөн «Гучин зургаат» гэж алдаршсан 1746 оны Манж үгний 36 дэвтэр тайлбар толь ийм хоёр янзын зүйл хуваасан толь бичиг байв. Ардын хувьсгалын үед, 1929 онд С.Шагж «Эрэхүйеэ хялбар болгон зохиосон монгол хэлний тайлбар-чандманий эрх» гэдэг толь бичиг зохиосон боловч хэвлэгдээгүй.

1933 онд Шинжлэх Ухааны Хүрээлэнгийн дэргэд монгол хэлний дэлгэрэнгүй тайлбар толь зохиох ажил үүсч, БНМАУлсын Ерөнхий Сайдын 1933 оны 1-р сарын 6-ний өдрнйн 4-р тушаалыг биелүүлэхийн тул Шинжлэх Ухааны Хүрээлэнгийн Товчооны гишүүдийн 1-р тогтоолоор тайлбар толийн комиссыг Б.Ринчен, С.Шагж, М.Гомбожав, Ө.Дорж, Я.Цэвэл, Ц.Дамдинсүрэн, Д.Нацаг...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=105595Tue, 27 May 2014 12:17:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/105590/mongoliin-suuliin-uyeiin-aldartai-ramonii-zurag.htmlhttps://haliun.coo.mn/105590/mongoliin-suuliin-uyeiin-aldartai-ramonii-zurag.html
]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=105590Tue, 27 May 2014 12:00:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/104650/mongol-bichgiin-tsagaan-tolgoi.htmlhttps://haliun.coo.mn/104650/mongol-bichgiin-tsagaan-tolgoi.html]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=104650Thu, 15 May 2014 12:30:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/104415/mongol-helnii-durmiin-uurchlult-shinechlel.htmlhttps://haliun.coo.mn/104415/mongol-helnii-durmiin-uurchlult-shinechlel.htmlь,ъ тэмдэгүүд

Эдгээр тэмдэгтүүдийг (үсэг биш) цагаан толгойноос хасаж болмоор санагддаг юм. Шинэ крилл үсгийн дүрэмтэй хамт эдгээр тэмдэгт Монгол хэлэнд бараг хүчээр орж ирсэн санагддаг. Хуучин монгол бичгийн дүрмээс шинэ дүрэм рүү шилжихэд энэ хоёр тэмдэгтийн хэрэгцээ байгаагүй нь тодорхой байсан.


Энэ хоёр тэмдэгт хасагдвал дараах байдлаар үгс өөрчлөгдөх болно:
явах - явая
бодох - бодоё
Сумъяа  (бүр сүүлийн дүрмээр Сумьяа гэж бичих ёстой бололтой)  - Сумияа
объект - обект


Нэг удаа хүүхдийнхээ хичээлд суухад багш нь 'болох', 'болих' гэсэн 2 үгэнд 'ё' үсгийг хэрхэн залгах тухай тайлбар хийсэн юм. Тэрээр "би эд нарт маш олон удаа хэлсэн ерөөсөө тогтоохгүй, шалгалтан дээр байнга алдах юм" хэмээн арга цөхөрсөн байртай их л бухимдангуй тайлбарлаж байна. Дунд сургуульд үзэж байгаа дүрмээр бол 'болох' нь 'болъё', болих нь 'болье' гэж бичих ёстой бололтой. Хүүхдүүд нэг бол хэллэгээрээ бичдэг, эсвэл эр, эм...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=104415Tue, 13 May 2014 11:06:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/104128/mongol--helnii--ertnii--zurag.htmlhttps://haliun.coo.mn/104128/mongol--helnii--ertnii--zurag.html
]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=104128Thu, 08 May 2014 13:02:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/104087/mongol-bichig-gadaad-ugend-oroh-egshig.htmlhttps://haliun.coo.mn/104087/mongol-bichig-gadaad-ugend-oroh-egshig.html]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=104087Thu, 08 May 2014 12:44:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun) https://haliun.coo.mn/104072/mongol-helnii-hicheeliin-uv-ulamjlal.htmlhttps://haliun.coo.mn/104072/mongol-helnii-hicheeliin-uv-ulamjlal.html]]>https://haliun.coo.mn/set_bichih.php?w=haliun&e_id=104072Thu, 08 May 2014 12:29:00 +0800 no_email@coo.mn (haliun)